U SREMSKOJ MITROVICI OTVORENA IZLOŽBA O NOVOSADSKIM PILOTIMA IZ VREMENA KRALjEVINE JUGOSLAVIJE 1918 - 1941. GODINE

Uspomena na heroje novosadskog neba

Otvaranje izložbe o novosadskim pilotima u holu Istorijskog arhiva „Srem“

U holu Istorijskog arhiva „Srem“ u Sremskoj Mitrovici u petak, 31. jula otvorena je izložba „Heroji novosadskog neba“ autora Miroslava Jaćimovića, višeg arhiviste Arhiva Vojvodine iz Novog Sada. Autor vredne izložbene postavke duži niz godina radio je na istraživanju, prikupljanju i obradi arhivske građe i fotografija koje su neposredno svedočanstvo istorije jugoslovenske ratne avijacije, odnosno života i rada novosadskih pilota iz Prvog vazduhoplovnog puka Vojnog vazduhoplovstva Kraljevine Jugoslavije u periodu od 1918. do 1941. godine. Na taj način dat je doprinos kulturi sećanja na mnogobrojne pojedince, njihovu hrabrost i velika dela učinjena u razvoju vazduhoplovstva i ulogu tokom operacija u oba svetska rata tokom prošlog veka.
Na početku svečanog otvaranja Jasna Arbanas iz Istorijskog arhiva „Srem“ naglasila je, mnogima manje poznatu činjenicu o kojoj svedoči ova izložba, da je Novi Sad u međuratnom periodu bio jedan od centara jugoslovenske avijatike.
U ime domaćina, prisutne je pozdravio Dejan Umetić, direktor Istorijskog arhiva „Srem“, koji je autoru izložbe i Arhivu Vojvodine, koji ove godine obeležava stotu godišnjicu postojanja, zahvalio na prilici da mitrovačka publika pogleda ovu postavku upravo u sremskoj arhivskoj ustanovi koja takođe obeležava jubilej – 80 godina postojanja.
Ovom izložbom autor Miroslav Jaćimović zatvorio je celinu koju čine naučni rad i monografija na ovu temu. Jaćimović se zahvalio mitrovačkoj publici koja će pogledati postavku, naglasivši da izložbu čine 22 biografije čuvara i heroja novosadskog, vojvođanskog i srpskog neba od kojih su mnogi za slobodu dali ono najvrednije što imaju svoje živote. Autor izložbe, nakon zvaničnog otvaranja prisutnima je bliže objašnjavao detalje iz života i profesionalnih karijera novosadskih pilota. Tom prilikom izrečene su krajnje interesantne priče o životnim sudbinama heroja tadašnje avijacije.

Heroji novosadskog neba

Predsednik SUBNOR-a Vojvodine Jovo Baroščević, pre nego što je zvanično otvorio izložbu rekao je, između ostalog i sledeće:
– Ova izložba nije samo priča o avijaciji. Ona je priča o ljudima, o znanju, hrabrosti, viziji i žrtvi. Ona nas podseća da istoriju ne čine samo veliki poltički događaji već i pojedinci koji su svojim umećem, odanošću, požrtvovanošću ostavili neizbrisiv trag u vremenu.
On je podsetio na velike jubileje arhivskih ustanova iz Novog Sada i Sremske Mitrovice koji su istinski čuvari istorijskog pamćenja. Zbog toga su, po njegovim rečima, ovakve izložbe značajne i neophodne u održanju i poštovanju kulture sećanja. Baroščević je govorio o Novom Sadu kao značajnom avijatičarskom centru međuratne Jugoslavije u kome su se nalazili kvaliteni kadrovi, pilotska škola, savremeni avioni i aerodromi. Poseban akcenat stavio je na početak Drugog svetskog rata, kada su se novosadski piloti sa 11 letelica suprotstavili višestruko nadmoćnijem neprijatelju pretpevši velike žrtve i štetu. Tom prilikom izgubili su devet aviona u vazduhu i čak 14 letelica na zemlji. Nakon kapitulacije kraljevske vojske i avijacije među ovim pilotima i dalje je tinjao duh slobode.
– Njihova hrabrost nije merena ishodom bitke već snagom odluke da se po svaku cenu brani sloboda. Upravo zato, oni zaslužuju da zauzmu svoje mesto u našem kolektivnom pamćenju. Za SUBNOR negovanje kulture sećanja nije samo obaveza prema prošlosti, to je obaveza prema budućnosti. Narod koji ne poznaje svoju istoriju lako prihvata tuđe interpretacije, zaboravlja svoje vrednosti i gubi oslonac za budućnost. Zato je važan svaki naučni projekat, svaka izložba, publikacija i napori koji doprinose da se osvetle manje poznate stranice naše prošlosti. Posebno je važno što ova izložba govori o ljudima koji nisu uvek bili dovoljno prisutni u javnosti, iako su svojim delima to odavno zaslužili, rekao je predsednik pokrajinskog SUBNOR-a podržavajući nameru autora da prošire istraživanja i sadržaj ove izložbe.

Dejan Mostarlić

Projekat „Kultura sećanja zalog za budućnost“ sufinansiran je od strane Gradske uprave za kulturu, sport i mlade Grada Sremska Mitrovica. Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.