ZAVIČAJNI MUZEJ

Predavanje o vinčanskim naseljima

Predavanje o vinčanskim naseljima

U okviru Rumskog kulturnog leta, 18. avgusta u lapidarijumu Zavičajnog muzeja održan je pretposlednji program ove ustanove, a reč je o predavanju na temu organizacije vinčanskih naselja i svakodnevnog života na osnovu arheoloških istraživanja lokaliteta Adžine njive – Brajkovo u Klenku i lokaliteta Srednje polje u Bradarcu kod Aleksinca.
Prvo su posetioci pogledali dokumentarni film „Ispod horizonta“, autora Milana Milosavljevića, koji se ove godine našao u takmičarskom delu festivala Beldocs. Film povezuje arhivske snimke arheoloških istraživanja Gomolave iz polovine 20. veka sa snimcima nastalim tokom nedavnih zaštitnih istraživanja lokaliteta Adžine njive – Brajkovo, sprovedenih tokom izgradnje auto-puta Ruma–Šabac.
Po završetku filma dr Dragan Milanović, viši naučni saradnik Arheološkog instituta u Beogradu održao je zanimljivo predavanje o organizaciji vinčanskih naselja i svakodnevnog života na osnovu pomenutih arheoloških istraživanja. On je ukazao da se predavanje zasniva na njegova dva velika istraživanja, koja su poprilično različita po karakteru istraživanja. Istraživanje Adžinih njiva u Klenku bilo je zaštitnog karaktera, radilo se o velikoj površini i bila su obezbeđena značajna finansijska sredstva, a drugo istraživanje je sprovedeno u Aleksincu, na lokalitetu Srednje polje.
– Vinčanska kultura je u najvećoj meri zastupljena na našoj teritoriji, mada je ima delimično i u Bosni i Hercegovini, Hrvatskoj, pa čak i u Crnoj Gori, Severnoj Makedoniji, Bugarskoj, Rumuniji i Mađarskoj, ali je jezgro upravo u Srbiji. Zna se dosta dugo za vinčansku kulturu, preko 100 godina, od momenta kada je zvanična nauka ustanovila postojanje te kulture. Dosta se zna i na svetskim univerzitetima, u čitavom svetu ko se bavi praistorijom, obavezno je da se upozna i sa vinčanskom kulturom, kaže dr Milanović.

dr Dragan Milanović

Veliki broj vinčanskih naselja je konstatovan u Srbiji, procena je na više stotina, a verovatno i preko 1.000 naselja, ali je činjenica da nijedan lokalitet nije u celosti iskopan.
– Manjka nam velikih, ciljanih istraživanja, tako da tek treba da otkrivamo mnoge stvari o vinčanskoj kulturi, ističe dr Dragan Milanović.
Treba istaći da se radi o jednoj kulturi i ljudima, koji su nastanjivali staru Evropu, to su potomci onih koji su došli na ove prostore i naselili se u zaista velikom broju, ljudi koji su doneli zemljoradnju i stočarstvo. Oni koji su već bili na ovim prostorima bavili su se lovom i sakupljanjem i to se zove mezeolitski način života.
– Vinčanci su potomci tih ljudi, koji su doneli zemljoradnju i stočarstvo, stanovanje u stalnim naseljima, koja su trajala i do 1.000 godina. To je populacija koja je ostavila velikog traga na ovim prostorima centralnog Balkana, ali i populacija koja nije opstala. To je jako bitno, genetska istraživanja pokazuju da su se oni delimično pretopili u neki novi supstrat, koji mi zovemo Indoevropljani. Dakle, Vinčanci su genetski dosta drugačiji od svih ovih kasnijih kultura bronzanog i gvozdenog doba, zaključio je dr Dragan Milanović.
Smilja Džakula