U SREMSKOJ MITROVICI OTVORENA IZLOŽBA „PESMOM RODU – ZA SLOBODU“

Rad srpskih i hrvatskih pevačkih društava kroz istoriju

U organizaciji Muzeja Srema i Ivana Efimova prošle subote, 20. septembra otvorena je izložba „Pesmom rodu – za slobodu“ posvećena srpskim i hrvatskim pevačkim društvima u Sremskoj Mitrovici u periodu od 1865. do 1941. godine. Autori izložbe su Jovana Trivunović i Stevo Lapčević, a ovu zanimljivu postavku možete pogledati do druge polovine novembra u kući Majstoričevića, na adresi Trg Svetog Stefana 29 u Sremskoj Mitrovici.
Kako navodi Lapčević, s obzirom na to da se ove godine obeležava 160 godina od osnivanja Srpskog crkvenog pevačkog društva u Sremskoj Mitrovici, priređena je knjiga Jovana Adamovića o ovom društvu.
– Jovanov deda Stefan bio je osnivač društva, a Jovanov otac i sam Jovan su bili pevači i jedno vreme horovođa društva. Nakon Drugog svetskog rata Jovan je od članova društva sakupljao materijal vezan za rad ove ustanove i sve to pretočio u rukopis, koji je 1995. njegov sin Mile ostavio Muzeju Srema da se štampa, ali on do sada nije odštampan. Jovana Trivunović i ja smo taj rukopis uredili i on je odštampan, a tako je nastala i ideja da uradimo izložbu na kojoj ćemo predstaviti rad svih srpskih i hrvatskih pevačkih društava u Sremskoj Mitrovici u međuratnom periodu, kaže nam Stevo Lapčević.
Za ovu izložbu izabran je prostor nekadašnje kuće porodice Majstoričević, zanatlijske porodice, koju je nedavno kupio Rus Ivan Efimov, sa namerom da nakon rekonstrukcije i konzervacije, napravi galerijski prostor.
– Ova izložba je interesantna ne samo zbog prostora, već i zbog predmeta, koji do sada nisu predstavljeni javnosti. Izloženo je nekoliko važnih dokumenata, poput gesla Srpskog crkvenog pevačkog društva pisano i potpisano rukom Petra Krančevića, zatim posedujemo njegov ugovor sa pevačkim društvom iz 1905. godine. Izloženi su pehar i medalja, koju su osvojili 1914. godine na prvoj slavi Srba pevača u Somboru i to je jedan od najvećih uspeha koje je društvo ostvarilo. Učestvovali su u organizaciji i stvaranju Ujedinjene omladine srpske, u stvaranju Srba pevača, Južnoslovenskog pevačkog saveza. Petar Krančević je centralna figura, ali ima i starijih dokumenata iz prvih godina osnivanja. Imamo medalje koje su članovi društva dobijali iz Južnoslovenskog pevačkog saveza, između ostalog i Branislava Adamovića. Imamo materijale vezane za hrvatska pevačka društva, dve zastave dva hrvatska pevačka društva iz 1911. i 1924. godine sa pripadajućom lentom i kopljima. Hrvatska zajednica je uspela da sačuva svoje i to nije nešto što se može videti svaki dan. Nažalost ne postoji originalna zastava srpskih društava. Iz Muzeja Vojvodine smo dobili dve ženske haljine iz epohe dvadesetih i tridesetih godina 20. veka. Imamo i zapisničke beleške pevačkih društava koje smo pronašli po tavanima Pravoslavne crkvene opštine, navodi naš sagovornik neke od predmeta koji se mogu videti na ovoj nesvakidašnjoj izložbi.
Srpsko crkveno pevačko društvo i Hrvatsko pevačko društvo „Nada“ bili su građanska društva. I Hrvati i Srbi imali su svoja ratarska pevačka društva, a postojalo je i Zanatsko društvo „Stražilovo“.
– Nije postojao stalež u gradu koji je držao do sebe, a da na neki način nije hteo da učestvuje u kulturnom životu grada. To je meni interesantno, pogotovo u kombinaciji sa činjenicom da sve što su radili, radili su na ličnu volju, iz svog džepa, ličnim naporima, i ulagali su sve što su imali u te organizacije i to je nešto što nama nedostaje. Mi ne možemo da zamislimo situaciju da postoji neki esnaf mitrovačkih zanatlija, trgovaca, pogotovo još da imaju svoj hor, iznosi Stevo Lapčević, autor izložbe.


Biljana Vukadinović