IZLOŽBA I PREDAVANJE O SRPSKO - ČEHOSLOVAČKIM VEZAMA U MITROVAČKOJ VILI „BELA PČELA“ 22. OKTOBRA

Doprinos Čeha i Slovaka slavnoj istoriji Srema

Izložba posvećena učešću čeških i slovačkih dobrovoljaca u srpskoj vojsci tokom Velikog rata biće otvorena 22. oktobra u vili „Bela pčela“ u Sremskoj Mitrovici. Postavka koju zajednički Mitrovčanima poklanjaju Muzej Srema, Savez „Srpski soko“, Ambasada Republike Češke u Beogradu, Ministarstvo odbrane Češke republike, Češko-srpsko društvo „Beseda“ iz Petrovaradina i Udruženje legionara iz Češke će, pored priče o dobrovoljcima doneti i priču o srpsko-čehoslovačkim vezama u Sremskoj Mitrovici, Staroj Pazovi i širem prostoru Srema, čime će publika imati priliku da se upozna sa jednim vrednim, ali nedovoljno poznatim poglavljem zajedničke istorije tri naroda.
– Pored priče o vojsci i ratu kao tački koja je, uprkos svim iskušenjima, spojila Srbe i Čehoslovake, donosimo i priču o sokolstvu koje je takođe bilo kohezivni faktor, ali i priču o doprinosu Čeha i Slovaka kulturnom i društvenom životu Srema u periodu od kraja 19. veka, pa sve do Drugog svetskog rata. To podrazumeva izlaganje predmeta, ali i upućivanje na konkretne pojedince, Čehe i Slovake, koji su ostavili značajan pečat u istoriji savsko-dunavske ravnice, kaže Stevo Lapčević iz Muzeja Srema, autor izložbe.

Detalj sa izložbene postavke

Posetioci će imati priliku da se upoznaju sa delom dr Vladislava Hanoseka, mitrovačkog lekara, dugogodišnjeg starešine Sokolskog društva, graditelja Sokolane i predsednika mitrovačkog odbora Društva Crvenog krsta, sa radom Ferde Klaćika iz Stare Pazove, učitelja, prosvetitelja i jednog od osnivača Čehoslovačke legije, sa Jankom Šafarikom, sinom počasnog đenerala srpske vojske Pavla Šafarika, inače nosiocem Karađorđeve zvezde i drugim pojedincima i njihovim delom.
Jedini Slovak sahranjen na Srpskom vojničkom groblju na Zejtinliku je Đura Medjan iz Stare Pazove. To je podatak koji je gotovo nepoznat, a koji je vredan našeg pamćenja. Takođe, u Staroj Pazovi su Srbi i Slovaci na desetogodišnjicu oslobođenja i ujedinjenja podigli lep spomenik dobrovoljovcima, Srbima i Čehoslovacima koji i danas stoji iako u poražavajućem, za nas, stanju. Kamen za njegovu gradnju donet je sa Kajmakčalana, što mu daje poseban značaj. Istim povodom, ali dve godine kasnije, Pazovački Srbi i Slovaci su postavili i prelepu belu mermernu ploču u čast Kralja Aleksandra i Tomaša Gariga Masarika, dar čehoslovačke države. U Staroj Pazovi nastala je prva slovačka sokolska organizacija na teritoriji Austro-Ugarske i upravo ona će odigrati veliku ulogu u političko-nacionalnom zbližavanju dva naroda. Sve to biće tema naše izložbe, ali i predavanja koje ćemo tokom trajanja iste upriličiti upravo na temu učešća Slovaka u vojsci Kraljevine Srbije tokom Velikog rata, dodaje Lapčević.
– Sve to je samo jedan pokušaj da se zahvalimo Česima i Slovacima koji su skupa sa Srbima najpre oblikovlai kulturni, društveni i politički život Srema na prelomu vekova i kasnije, a onda su pokazali spremnost da se sa Srbima dobrovoljcima, uključe u oružani napor koji je doveo do oslobođenja ne samo Srba već i drugih južnoslovenskih naroda, što je bio preduslov oslobođenja i Zapadnih Slovena. Naša sloboda tekovina je upravo pobede iz 1918. pobede koja pripada i našim, sremskim, Česima i Slovacima, tvrdi autor izložbe.

D. M.

„DA SE BOLjE RAZUMEMO: Stara Pazova bogatstvo različitosti“ sufinansiran je od strane Opštine Stara Pazova. Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.