Opadanje snage i pojačana retorika autonomaštva

Čim je predsednik SAD Donald Tramp, motivisan ubistvom njegovog bliskog saradnika, proglasio Antifu terorističkom organizacijom, mnogi naši medijski analitičari požurili su da blokaderski pokret u Srbiji osumnjiče kao srpsko krilo ovog levičarskog antifašističkog i antirasističkog političkog pokreta u Sjedinjenim Državama. Svoju sumnju mogu da ojačavaju i parolama „Novi Sad – Antifa grad“, koje se ponekad ističu na skupovima novosadskih „antifašista“, a mogu i parolom „Svim sredstvima protiv fašizma“ sa prve stranice zvaničnog sajta novosadskog Antifa fronta „23. oktobar“. Nema, međutim, nijednog dokaza, niti bilo čijeg priznanja, da je novosadski „23. oktobar“, naziv izabran po danu oslobođenja Novog Sada u Drugom svetskom ratu, povezan sa, inače veoma decentralizovanom, američkom levičarskom organizacijom. Postoji samo, svima vidljiva, potreba novosadskih „antifašista“ da se prikažu po američkom uzoru. Kome je ta sličnost dovoljna, može da izvodi i teške zaključke, u Srbiji se, inače ne rizikuje mnogo nepotkrepljenim stavovima.
Međutim, dovoljna je mala retrospekcija kroz istoriju višestranačja u Srbiji pa da se shvati da je „novosadski antifašizam“ stariji od varijante „antifašizma“ u SAD, sa kojom se Tramp trenutno obračunava. Skoro sve novosadske stranke i nevladine organizacije sa autonomaškim predznakom, nastale zahvaljujući Ustavu Republike Srbije iz 1990. godine, istom ustavu kojim je autonomija svedena na današnju, krstile su se antifašizmom. Razume se, ne u smislu negovanja tradicija NOB već u prepoznavanju fašizma u politici Slobodana Miloševića i potkresivanju autonomije Vojvodine. Uostalom, celu karijeru Nenada Čanka, osnivača i donedavno predsednika LSV, obeležile su dve parole – „smrt fašizmu“ i „di su naše pare“. Neki su se iz ove strukture umorili zbog odsustva masovnije podrške građana, a neki su trošili svoju ideju o autonomiji poput sapuna u lavoru, kao LSV do poslednjih izbora, ali se „borbe protiv fašizma“ nikada nisu odricali.
Sa opadanjem učešća autonomaša u pokrajinskoj vlasti, koje je započelo 2012. godine, pojačana je retorika protiv punog suvereniteta Srbije nad njenom severnom pokrajinom. Srazmerno gubljenju uticaja u pokrajinskoj skupštini, pojačani su i učestali izlivi gneva zbog „dosrbljavanja Vojvodine“ i skrnavljenja njene međunacionalne harmonije, učestala je „teorijska“ razrada prednosti regionalne usitnjenosti Srbije, a pušteni su na slobodu i antisrpski šovinisti sa kojima, po austrougarski lepo vaspitana elita LSV, nije delila uvredljivu antisrpsku retoriku.
U vreme zastupljenosti autonomaša u pokrajinskoj vlasti nije, osim u retkim ispadima, bilo antisrpske šovinističke retorike. Bilo je krivotvorenja istorije Vojvodine i otkrivanja velikosrpskog nacionalizma, bilo je atraktivnih otkrića o ekonomskom pljačkanju pokrajine, bilo i težnji ka vojvođanskoj naciji, bilo je na vozilima nalepnica sa oznakom države „V“, ali Srbija nije bila „koncentracija zla na malom prostoru“, Srbi nisu bili „ljudi čudnih fizionomija i neartikulisanog jezika“, nije im proricana telesna evolucija u pravcu „sve kraćih nogu i sve tupljih pogleda“, novosadska deca nisu rađana sa svrhom da „dovrše pokolj koji su očevi započeli“, i Srbija nije nazivana Smradijom. Vreme uticaja autonomaša u pokrajinskoj vlasti bilo je vreme bezmalo pa vedrog separatizma, kao vida zabave za dobrostojeće pojedince. Patološka i osvetoljubiva srbofobija planula je sa gubitkom pozicija u vlasti i novca koji se sticao kroz te pozicije.
Naime od 2007. godine se oko internet portala „Autonomija“ okuplja glavnina kreativnih novinara i analitičara koji Ustav Srbije iz 1990. godine vide kao glavnu tačku zaustavljanja Vojvodine u njenom razvoju u državu. Neke autore portala kreativnost je odvela do teorije da su Srbi i Srbija glavni izvođači rasturanja Jugoslavije, pokretači građanskog rata, počinioci „zločina“ na Kosovu i „genocida“ u Srebrenici, da su svojim nacističkim divljanjem primorali Zapad i NATO na „humanitarno“ bombardovanje 1999. Oni traže, uz podršku izvesnog beogradskog kruga, da Srbija uđe u katarzu putem denacifikacije i priznanja odgovornosti za sve zlo koje se na Balkanu dogodilo devedesetih godina, pa čak i priznanje srpske odgovornosti za potpaljivanje Prvog svetskog rata.
Stilski zanimljiv i uglavnom tolerantan politički rukopis Nenada Čanka, koji je Ligi pribavio zavidan respekt, zasenjen je nekontrolisanim besom i govorom mržnje, a narativ o srpskoj likvidaciji autonomije preuzimaju dvojica Bošnjaka, Dinko Gruhonjić iz Banjaluke i Nedim Sejdinović iz Tuzle, prispeli u Novi Sad nakon pada autonomaškog rukovodstva, ali volšebno ustarosedelčeni za potrebe detekcije dosrbljavanja Vojvodine. Ustarosedelčeni na krilima politike LSV, oni su antisrpskim stavovima u znatnoj meri otežali Ligi dotok popularnosti u srpskom biračkom telu Vojvodine i doprineli njenom slabom izbornom rezultatu na poslednjim izborima. Uz malo truda Čanak bi mogao da čuje neizgovorenu poruku svojih srpskih glasača: ove si ti odgajio, Nenade, i moraš da platiš za to.
Srpske vladajuće koalicije nakon „demokratskih promena“, kako Tadićeva tako i Vučićeva, bile su uljuljkane uverenjem da je Čankova politika najveća nevolja koja im se u Vojvodini može dogoditi, pogotovu nakon istorijskog dogovora sa vojvođanskim Mađarima da se ne mešaju u unutrašnje međusrpsko pitanje stepena autonomije Vojvodine. Tako se i može objasniti komfor u kome nastaje nova autonomaška politika povišenog tona, politika koju ne brine „di su naše pare“, već je brine što se Vojvodina puni ljudima „sve nižeg čela“, „sve kraćih nogu i sve šupljeg pogleda“.