RUMA

Jevrejsko groblje u Rumi

Jevrejska opština Novi Sad, uz podršku Evropske inicijative za očuvanje jevrejskih groblja i Terra Forming organizuje niz poseta nedavno renoviranim starim jevrejskim grobljima širom Vojvodine, uz odgovarajuće stručno vođenje i predavanja.
Radi se o jevrejskim grobljima u Erdeviku, Staroj Pazovi, Rumi, Kisaču, Temerinu i Novom Sadu. Tokom posete zainteresovani posetioci imaju priliku da čuju zanimljiva predavanja o životu jevrejske zajednice u Vojvodini, o simbolima i znacima na jevrejskim nadgrobnim spomenicima, kao i o savremenoj kulturi obeležavanja sećanja na žrtve Holokausta.
U Rumi je ova poseta realizovana 31. oktobra, prvo obilaskom Jevrejskog groblja, a potom i predavanjem u Kulturnom centru.
Stevan Kovačević, pomoćnik predsednika Opštine Ruma je istakao da
lokalna samouprava drži do kulture sećanja, a ovo groblje je značajno zato što je jevrejska zajednica u Rumi dala veoma značajan doprinos razvoju grada.
– U Rumi je pre Drugog svetskog rata živelo oko 290 pripadnika jevrejske zajednice koji su dali izuzetan doprinos razvoju zanata i trgovine i mi to, kao savremenici, moramo da poštujemo i cenimo. Moramo da cenimo žrtvu i stradalaštvo koje je jevrejski narod doživeo tokom Drugog svetskog rata, po čemu su Srbi i Jevreji sabraća. Na žalost, preživelo je svega nekoliko njih, a danas imamo samo jednu jevrejsku porodicu u Rumi, rekao je Kovačević i dodao da će lokalna samouprava biti na raspolaganju da se posveti pažnja ovom memorijalnom mestu.
Dr Gordana Todorić iz Jevrejske opštine Novi Sad održala je predavanje o istoriji Jevreja u dijaspori.
– Pre više od deset godina sam bila ovde da promovišem knjigu Dine Rajs, koja je rodom Rumljanka. Bilo bi dobro da se ovde nastavi neka vrsta širenja znanja, edukacija unutar zajednice. Ovih ljudi više nema, potomaka nema, ali su oni ostavili trag na istorijskoj mapi grada i dobro bi bilo da se o tome uči, jer to čini bogatstvo jednog grada pa i Rume, smatra dr Todorić.

Rabin Ladislav Trajer je podsetio da je pre dve godine bila inicijativa građana da se Jevrejsko groblje uredi.
– Uspeli smo ove godine, kroz projekat nemačke vlade i nevladine organizacije European Jewish heritage organisation da obezbedimo sredstva za zamenu ograde i krčenje groblja u Rumi. Posao je završio „Komunalac“. Ovo je jedno od većih grobalja koje imamo na teritoriji Vojvodine, svakako najveće u Sremu i možemo da se pohvalimo da zajedničkim snagama Vlade Nemačke, Evropske organizacije za jevrejsko nasleđe, Jevrejske opštine Novi Sad i Opštine Ruma imamo sređeno groblje, rekao je rabin Trajer i izrazio nadu da će se za dve ili tri godine zaokružiti priča oko uređenja jevrejskih grobalja u Sremu.
– Od 1870. godine imamo prva sahranjivanja na rumskom Jevrejskom groblju, kada je bilo dovoljno jevrejskih porodica da mogu da formiraju tzv. Odbor za sahranjivanje. Od tada postoji groblje i nađeni su spomenici iz tog perioda. Groblje je bilo u funkciji sve do početka Drugog svetskog rata, a posle rata je bilo dve sahrane, ali još nije utvrđeno da li su bile ekshumacije ili baš sahrane. Od tada na ovom groblju nema sahranjivanja, rekao je Rumljanin Antun Unterberger, iz jedine rumske jevrejske porodice.
On je dodao da je groblje sada potpuno raskrčeno i da je postavljena nova ograda.
– Tu ima izuzetno vrednih istorijskih i kulturnih spomenika, svaki grob ima neku svoju priču, kaže Antun Unterberger.

S. Džakula